oncologieFysiotherapie in de oncologie

Kanker is een veelvoorkomende ziekte. In Nederland zal het aantal mensen bij wie de diagnose kanker wordt gesteld toenemen van 89.200 in 2008 tot naar verwachting 95.000 in 2015. Het aantal mensen dat leeft met kanker, of de psychische, fysieke en sociale gevolgen, zal toenemen van 366.000 in 2000 tot ruim 690.000 in 2015. Klachten, zoals vermoeidheid, leiden tot een lagere kwaliteit van leven, verminderd functioneren op het gebied van activiteiten in het dagelijkse leven en een verminderde participatie op de arbeidsmarkt. Oncologische revalidatie kan een groot deel van de mensen gediagnostiseerd met kanker helpen om de gevolgen hiervan te boven te komen en om de kwaliteit van leven en deelname aan het arbeidsproces te verbeteren.

Oncologische revalidatie
Oncologische Revalidatie wordt door gedefinieerd als zorg die gericht is op de functionele, fysieke, psychische en sociale problemen verbonden met kanker, inclusief nazorg en revalidatie. Het gaat daarbij om advies en waar nodig begeleiding bij het omgaan met de ziekte (coping), herstel, het in stand houden en verbeteren van de conditie. Oncologische revalidatie moet zich richten op het gehele traject diagnose - behandeling - nazorg voor alle patienten.

Dit betreft de periode tijdens of na afronding van de in opzet curatieve behandeling en tijdens de ziekte- en symptoomgerichte palliatieve fase. Tijdens de palliatieve fase verschuift de doelstelling naar het optimaliseren van de fysieke conditie en de kwaliteit van leven van patiënten.

De richtlijn ‘Oncologische Revalidatie' is vooral gericht op het bereiken van optimale oncologische revalidatie, tijdig en op maat voor patiënten met kanker. De richtlijn beschrijft:

  • prevalentie van klachten;
  • signalering van klachten en verwijzing;
  • het intakeproces voorafgaand aan oncologische revalidatie;
  • interventies binnen oncologische revalidatie;
  • meetinstrumenten voor effectevaluatie;
  • empowerment van de patiënt.

Fysiotherapie
Op het gebied van de zorg aan patiënten met oncologische aandoeningen, heeft de fysiotherapeut te maken met een steeds groter wordende patiëntengroep in de Nederlandse gezondheidszorg en samenleving. De oorzaken hiervoor zijn:

  • De toenemende vergrijzing, waardoor het aantal patiënten met oncologische aandoeningen toeneemt
  • De verbeterde diagnostiek, waardoor steeds vroeger oncologische aandoeningen worden opgespoord en nieuwe vormen van kanker worden ontdekt;
  • De betere behandelmethoden waardoor ook het aantal patiënten toeneemt dat voor kanker behandeld wordt of een kankerbehandeling heeft ondergaan. Hierdoor krijgt kanker steeds meer het karakter van een chronische ziekte.

De oncologiefysiotherapie is een specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De oncologiefysiotherapeut houdt zich bezig met de fysiotherapeutische behandeling en het coachen van patiënten met kanker. Hij of zij heeft gedurende een twee jarige post-hbo opleiding de kennis, vaardigheden en competenties verworven die nodig zijn bij de (complexe) problematiek van deze patiëntengroep. Om de oncologische patiënt goed te kunnen begeleiden, zijn kennis van de ziekte, de medische behandelingen en de gevolgen daarvan van belang. De oncologie fysiotherapeut richt zich onder andere op het behandelen van bewegingsproblemen ten gevolge van de kanker zelf of ten gevolge van de medische behandeling van de kanker. Voorbeelden van problemen die op kunnen treden bij de oncologische patiënt zijn: pijn, spanningsklachten, stug littekenweefsel, huidveranderingen, stijfheid van gewrichten en spieren, lymfoedeem (vochtophoping), spierzwakte, conditieverlies en vermoeidheid.

Naast de fysieke klachten die kunnen optreden tijdens het doormaken van de ziekte kanker spelen ook psychische en sociale factoren een rol. De oncologiefysiotherapeut maakt deze factoren bespreekbaar, biedt een luisterend oor en coacht de mensen op dit vlak.